Migren

Migren, yalnızca şiddetli bir baş ağrısından ibaret olmayan, beynin ağrı işleme sistemlerini ve duyusal ağlarını etkileyen nörolojik bir hastalıktır.

Ataklar sırasında zonklayıcı baş ağrısına; ışık ve sese hassasiyet, bulantı-kusma, hareketle kötüleşme ve bazı hastalarda görsel veya duyusal aura eşlik edebilir.

Migren episodik veya kronik seyredebilir. Ayda 15 veya daha fazla baş ağrısı gününün bulunması ve bunun en az 3 ay sürmesi durumunda kronik migren gündeme gelir.

Migren Türleri

Aurasız Migren

En sık görülen migren tipidir. Genellikle tek taraflı, zonklayıcı ve orta-şiddetli veya şiddetli baş ağrısı görülür. Bulantı, kusma, ışık ve ses hassasiyeti eşlik edebilir.

Auralı Migren

Baş ağrısından önce veya baş ağrısıyla birlikte geçici nörolojik belirtiler ortaya çıkabilir.

En sık:

• Görme alanında ışık çakmaları veya zigzag çizgiler

• Görme bulanıklığı

• Uyuşma veya karıncalanma

• Konuşma güçlüğü

gibi belirtiler görülür.

Kronik Migren

Baş ağrılarının ay içinde çok sıklaşmasıyla ortaya çıkar. Kronikleşme, yaşam kalitesinde ciddi düşüşe ve aşırı ilaç kullanımına bağlı baş ağrısına yol açabilir.

Bu nedenle migrenin yalnızca atak sırasında tedavi edilmesi değil, uygun hastalarda erken koruyucu tedavinin başlanması önemlidir. Uluslararası Baş Ağrısı Derneği de migrenin kronikleşmesini önlemek amacıyla koruyucu tedavinin daha erken düşünülmesini önermektedir.

Migren Atağında Beyinde Ne Olur?

Migren sırasında beyinde yalnızca ağrıya neden olan tek bir bölge aktif hale gelmez. Birbirleriyle bağlantılı birçok beyin ağı ve nörovasküler mekanizma devreye girer.

Özellikle:

• Trigeminal sistem

• Trigeminal nucleus caudalis

• Talamus

• Hipotalamus

• İnsula

• Anterior singulat korteks

• Prefrontal korteks

• Somatosensoriyel korteks

• Beyin sapı ağrı ağları

migrenin oluşumu ve sürdürülmesinde rol oynar.

Migrenin önemli mekanizmalarından biri trigeminal-vasküler sistemin aktivasyonudur.

Bu sistem aktive olduğunda özellikle CGRP (calcitonin gene-related peptide) gibi nöropeptidlerin salınımı artabilir. CGRP, trigeminal ağrı iletimi ve migren patofizyolojisinde önemli bir rol oynar.

Bu nedenle günümüzde CGRP'yi hedefleyen ilaçlar migren tedavisinin önemli bir bölümünü oluşturmaktadır.

Aura Sırasında Beyinde Ne Olur?

Aura sırasında özellikle görsel kortekste kortikal yayılan depresyon (cortical spreading depression) olarak adlandırılan elektriksel aktivite değişiklikleri rol oynar.

Bu süreç korteks boyunca yayılan geçici bir nöronal ve iyonik aktivite değişikliği oluşturur ve bazı hastalarda görsel, duyusal veya dil ile ilişkili belirtilerin ortaya çıkmasına katkıda bulunur.

Migren Tedavisi

Migren tedavisi iki temel bölümden oluşur:

1. Akut atak tedavisi

2. Koruyucu tedavi

Amaç yalnızca ağrıyı geçirmek değil, aynı zamanda migren ataklarının sıklığını, şiddetini ve günlük yaşam üzerindeki etkisini azaltmaktır.

1. Akut Migren Tedavisi

Akut tedavinin amacı başlayan migren atağını mümkün olduğunca erken kontrol altına almaktır.

Kullanılabilecek ilaçlar hastanın özelliklerine ve atağın şiddetine göre değişebilir.

NSAİİ'ler

İbuprofen, naproksen veya bazı diğer nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar özellikle hafif ve orta şiddetteki ataklarda kullanılabilir.

Triptanlar

Sumatriptan, rizatriptan, eletriptan gibi triptanlar, migrene özgü akut tedaviler arasında yer alır.

2025 Amerikan College of Physicians kılavuzu, NSAİİ'ye yeterli yanıt vermeyen orta-şiddetli akut episodik migren ataklarında uygun hastalarda triptan eklenmesini güçlü şekilde önermektedir.

CGRP Hedefli Akut Tedaviler

Gepant grubu ilaçlar, CGRP reseptörünü hedefleyerek migren atağının tedavisinde kullanılabilir.

Bu grup, özellikle triptanların uygun olmadığı veya yeterli yanıt alınamadığı hastalarda önemli bir seçenek haline gelmiştir.

Bulantı Tedavisi

Bulantı ve kusmanın belirgin olduğu hastalarda antiemetik ilaçlar tedaviye eklenebilir.

Şiddetli ve acil başvuru gerektiren migren ataklarında damar veya kas yoluyla uygulanan bazı ilaç tedavileri ve uygun hastalarda sinir blokları da kullanılabilir.

2. Migren Koruyucu Tedavisi

Atakların çok sık olması, uzun sürmesi, günlük yaşamı ciddi şekilde etkilemesi veya akut ilaçların yetersiz kalması durumunda koruyucu tedavi düşünülebilir.

Geleneksel koruyucu ilaçlar arasında:

• Beta blokerler

• Topiramat

• Amitriptilin

• Valproat

• Bazı diğer antihipertansif veya nörolojik ilaçlar

yer alabilir.

Ancak son yıllarda migrenin biyolojisine doğrudan yönelik tedaviler önemli ölçüde gelişmiştir.

CGRP Hedefli Tedaviler

CGRP yolaklarını hedefleyen monoklonal antikorlar ve gepantlar, migrenin önlenmesinde önemli bir tedavi grubudur.

Erenumab, fremanezumab, galcanezumab ve eptinezumab gibi monoklonal antikorlar ile rimegepant ve atogepant gibi gepantlar koruyucu tedavide kullanılabilmektedir.

Amerikan Baş Ağrısı Derneği, CGRP hedefli tedavilerin migren koruyucu tedavisinde ilk basamak seçenekler arasında değerlendirilmesini desteklemektedir.

OnabotulinumtoxinA

Özellikle kronik migren tedavisinde onabotulinumtoxinA önemli bir koruyucu tedavi seçeneğidir.

Tedavi seçimi hastanın migren sıklığı, eşlik eden hastalıkları, önceki tedavilere yanıtı ve yan etki profiline göre kişiselleştirilmelidir.

TMS ve Migren Tedavisi

Transkraniyal Manyetik Stimülasyon (TMS), migren tedavisinde araştırılan ve klinik uygulamalarda belirli durumlarda kullanılabilen non-invaziv bir nöromodülasyon yöntemidir.

TMS'nin temel amacı, migrenle ilişkili kortikal uyarılabilirliği ve ağrı işleme ağlarının aktivitesini modüle etmektir.

Özellikle:

• Dorsolateral prefrontal korteks

• Motor korteks

• Ağrı işleme ile ilişkili kortikal ağlar

çeşitli TMS protokollerinde hedeflenmiştir.

TMS'nin migren üzerindeki etkisinin yalnızca tek bir bölgeyi uyarmaktan ziyade, ağ düzeyinde nöromodülasyon üzerinden gerçekleşebileceği düşünülmektedir.

TMS Migreni Nasıl Etkileyebilir?

Migren sırasında ağrı işleme sistemlerinde ve kortikal uyarılabilirlikte değişiklikler ortaya çıkabilir.

TMS ile bu ağların aktivitesinin modüle edilmesi:

• Ağrı duyarlılığının azaltılması

• Migren ataklarının sıklığının azaltılması

• Baş ağrısı şiddetinin azaltılması

• Ağrı işleme ağlarının yeniden düzenlenmesinin desteklenmesi

gibi etkiler açısından araştırılmaktadır.

2026 yılında yayımlanan sistematik derlemede, sham kontrollü 7 çalışma ve 301 hasta değerlendirilmiş; rTMS çalışmalarının çoğunda migren sıklığı ve şiddetinde azalma bildirilmiştir. Bununla birlikte kullanılan protokoller ve hedef bölgeler arasında önemli farklılıklar bulunduğundan kanıtların heterojen olduğu belirtilmiştir.

Daha önceki sistematik derlemelerin genel değerlendirmesi de TMS'nin migren için umut verici olduğunu, ancak kanıt kalitesinin çalışmalar arasında değiştiğini göstermektedir.

Bu nedenle TMS, migrenin ilaç tedavisinin yerine geçen bir yöntem olarak değil; uygun hastalarda nöromodülasyon seçeneği olarak değerlendirilmelidir.

Migren Tedavisinde Kişiselleştirme

Migren her hastada aynı mekanizmalarla ve aynı şekilde seyretmez.

Bu nedenle tedavi planında:

• Atak sıklığı

• Baş ağrısının özellikleri

• Aura varlığı

• İlaç kullanım sıklığı

• Eşlik eden psikiyatrik ve nörolojik durumlar

• Uyku düzeni

• Tetikleyiciler

• Önceki ilaç tedavilerine yanıt

• Koruyucu tedavi gereksinimi

birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle sık ağrı kesici kullanımı ilaç aşırı kullanımına bağlı baş ağrısı gelişmesine katkıda bulunabileceğinden tedavi planının yalnızca ağrı kesici kullanımını artırmaya dayanmaması gerekir.

Sonuç

Migren, yalnızca damarlardan kaynaklanan basit bir baş ağrısı değildir. Trigeminal sistem, CGRP, kortikal uyarılabilirlik, beyin sapı, talamus ve ağrı işleme ağlarının birlikte rol aldığı kompleks bir nörolojik hastalıktır.

Tedavide akut dönemde ağrı ve eşlik eden belirtilerin kontrolü; uzun dönemde ise atakların önlenmesi hedeflenir.

Günümüzde triptanlar, NSAİİ'ler, CGRP hedefli ilaçlar, koruyucu ilaçlar ve kronik migrende botulinum toksini gibi tedavilerin yanı sıra TMS ve diğer nöromodülasyon yöntemleri de migren yönetiminde giderek daha fazla araştırılmaktadır.

Özellikle TMS, beynin ağrı işleme ağlarını doğrudan modüle etme potansiyeli nedeniyle migren tedavisinde dikkat çeken beyin temelli nöromodülasyon yaklaşımlarından biri haline gelmiştir. Ancak mevcut kanıtlar, hangi hasta grubunun hangi TMS protokolünden en fazla fayda göreceğinin henüz tam olarak belirlenmediğini göstermektedir.

Kısaca Migren Tedavisi

Akut atak:

• NSAİİ

• Triptanlar

• CGRP hedefli akut tedaviler

• Bulantı tedavisi

• Gerektiğinde acil servis tedavileri / sinir blokları

Koruyucu tedavi:

• Beta blokerler

• Topiramat ve diğer uygun ilaçlar

• CGRP monoklonal antikorları

• Gepantlar

• Kronik migrende onabotulinumtoxinA

Nöromodülasyon:

• TMS / rTMS

• Diğer non-invaziv nöromodülasyon yöntemleri

Bilimsel Kaynaklar

• American College of Physicians. Pharmacologic Treatments of Acute Episodic Migraine Headache. 2025. PMID: 40096690.

• American Headache Society. CGRP-targeting therapies for migraine prevention. 2024. PMID: 38466028.

• International Headache Society. Early treatment in migraine and prevention of disease progression. 2025. PMID: 41134822.

• Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation in Migraine: Clinical Outcomes and Neurobiological Mechanisms. 2026. PMID: 42188681.

• Transcranial Magnetic Stimulation as a Therapy for Migraine: An Overview of Systematic Reviews. 2023. PMID: 37724171.

• Efficacy, IHS Guideline Adherence, and Methodological Quality of Noninvasive Neuromodulation Clinical Trials in Migraine and Cluster Headache. 2026. PMID: 42313755.

İçerik kaynağı: BrainKlinik için sağlanan “migren.pdf” bilgilendirme metni. Kaynakçada belirtilen çalışmalar özgün metinden aktarılmıştır.